Trang chủ / Chi tiết bài viết

Văn hóa Tang lễ ở làng Hành Thiện  (Thứ bẩy | 25/06/2011 )

hanhthien.net (Làng Hành Thiện) - Việc tang ở Hành Thiện cũng giản lược trong thời gian dài, từ năm 1954 đến những năm giữa thập kỷ 80. Cúng bái có 7 lễ các loại trong 3 ngày đầu của người quá cố, thêm lễ trung phục (49 ngày) và lễ từ phục (100 ngày) là chín lễ.

 Lễ phúng viếng của bà con họ hàng bạn bè kéo dài 1 buổi, lế trung phục và lễ từ phục khoảng hơn 1 giờ mỗi lễ, các lễ khác đều dưới nửa giờ mỗi lễ. Không đốt vàng mã, trống kèn nhạc tang thưa thớt trong các lễ và trong hành trình đưa đám. Sau khi người quá cố đã mồ yên mả đẹp, người đưa tiễn cùng người khiêng cữu và người  trị huyệt đều giải tán tại chỗ, không về nhà tang quyến. Sau nhiều năm ổn định theo lệ trên, việc tang bắt đầu chuyển hướng phức tạp hơn về nhiều mặt từ những năm cuối thập kỷ 80, dần già tăng thêm 13 lễ thành 22 lễ từ những năm cuối thế kỷ XX.

Nội dung tang lễ tương đối ổn định và phổ biến trong 10 năm qua. Khi có người qua đời, gia đình báo ngay cho ban văn hoá của xã. Hai bên bàn thảo chương trình rồi thông báo tin buồn và chương trình tang lễ qua loa truyền thanh của xã. Ban tang lễ thành lập ngay sau đó gồm đại diện làng, xóm và gia đình do cán bộ văn hoá xã làm trưởng ban. Ban tang lễ dẫn chương trình từ khi khâm liệm đến khi hạ huyệt và trực tiếp điều hành lễ phúng viếng cùng mấy lễ khác. Nhạc tang nổi từng hồi giữa các lễ và trợ giúp lễ phúng viếng.

Các tục lệ cổ về khăn áo, thắt lưng, gậy chống đều theo cổ lệ truyền thống. Sau lễ tiễn đưa, đám tang lên đường với cờ ngũ hành dẫn đầu, lần lượt theo sau là hội tín đồ lão bà giải cầu kiều, hội nhạc già lam, đoàn người mang chướng phúng viếng, hội trống ngũ lôi, có đám thêm đội kèn đồng của nhà thờ công giáo hoặc đội trống đại của xã Xuân Đài gồm 3 trống cái có đường kính mặt trống 1,1m, 1,2m, 1,3m và 8 trống con có đường kính mặt trống 0,5m mỗi trống, thêm hai đôi chũm đồng. Hương án mang ảnh người quá cố viền đen cùng hương, hoa, quả. Linh sa chở quan tài phủ các vòng hoa hai bên thành xe. Con cháu mặc đồ tang, đi chân đất theo sau linh sa. Cuối cùng là những người đưa tang. Các hội nhạc tang có trang phục và phù hiệu riêng;  đội cữu khênh quan tài lên xuống xe tang, đẩy xe tang và khênh hương án của mỗi xóm đều mang đồng phục trắng cả mũ và quần áo. Hương án và linh xa đều trang hoàng đẹp. Linh xa hiện đang sử dụng mới đóng năm 2001, dùng vành bánh lốp ô tô con đi nhẹ và êm hơn linh xa cũ có từ đầu thập kỷ 60 thế kỷ XX dùng vành bánh xe đạp lốp đặc. Thời Mỹ đánh phá phải trở cữu bằng thuyền từ đầu xóm đến nghĩa trang, không dám dùng đòn khiêng, phòng khi có báo động không nỡ để cữu xuống đường để xuống hầm trú ẩn. Từ thập kỷ 50 về trước, Hành Thiện có 2 bộ đòn đưa quan tài ra nghĩa trang nhưng ít dùng đòn đại do hai mươi người khiêng, thường chỉ dùng đòn tiểu do 14 người khiêng. Hành Thiện đã thực hiện tốt nhiều điều mục trong quy ước của địa phương về việc tang trong nếp sống mới như khâm liệm và nhập quan tử thi không quá 12 giờ, và chôn cất tử thi không quá 24 giờ sau khi mất. Không cử nhạc tang quá 23 giờ đêm và không trước 5 giờ sáng. Không hú hồn, lăn đường, khóc mướn… Tuy nhiên việc tang ở Hành Thiện hiện nay còn rườm rà tới 22 lễ và có phần thiếu lành mạnh về bữa ăn trưa ở nhà tang ngay sau khi đưa đám vào buổi sáng, nhiều người muốn bỏ bữa ăn đó nhưng chưa ai dám bỏ khi ở địa vị tang gia, bà con đi đưa tiễn không muốn ăn cũng khó trốn; nhưng nếu chính quyền ra tay? Thời gian chịu đại tang ở Hành Thiện nay cũng là 3 năm như xưa  nhưng nay trong một số trường hợp đặc biệt, sau giỗ đầu bố mẹ, con cái có thể thành hôn, sau giỗ đầu vợ hoặc chồng người còn lại có thể đi bước nữa bà con xóm làng thông cảm.

 Nghĩa trang Tiền Sơn rộng 3,24 ha ở mặt Đông chùa Keo để linh hồn con dân Hành Thiện được nương bóng Phật, ân Thánh. Thực hiện chủ trương của nhà nước về đồn điền để mở rộng đất canh tác và tạo điều kiện cho cơ giới hoá nông nghiệp. Hành Thiện đã di dời hết lăng mộ rải rác ở các cánh đồng khác về nghĩa trang Tiền Sơn vào năm 1962. Chính quyền xã bốc xếp hài cốt các ngôi mộ không rõ danh tính và vắng thân chủ, quy tập vào một khu vực trong nghĩa trang Tiền Sơn. Một số chi ngành đã quy tập mồ mả trong năm 1962, nhưng phần lớn các ngành, họ tộc mới quy tập mồ mả trong mấy năm cuối thập kỷ 80 và nửa đầu thập kỷ 90 thế kỷ XX; nâng cấp trong 10 năm qua: xây cất lầu thờ phụng 1, 2 tầng mái cong, sơn quét và ốp lát đá, gạch men… tôn tạo Tiền Sơn nay thành 1 thị trấn đẹp của người cõi âm. Bước sang đầu thế kỷ XXI Tiền Sơn đón nhận hàng chục người con dân Hành Thiện đã yên nghỉ nhiều năm ở các địa phương khác, lại quay về quê nhà. Một số người được đưa về ngay sau ngày nhắm mắt, làm lễ hung tán nhập khẩu thị trấn Tiền Sơn quê nhà theo nguyện vọng lúc sinh thời. Phần lớn lăng mộ ở Tiền Sơn xoay quanh hướng chùa Keo. Tiền Sơn còn hơn 20% đất trống vào cuối năm 2000 nhưng manh mún, phân tán do lăng mộ không có quy hoạch hàng lối. Hành Thiện đã dành mấy mẫu ruộng lúa ở cánh đồng Xuân Thượng ngang Tiền Sơn làm nghĩa trang mới để hung táng từ năm 2001 nhưng đến năm 2006 mới có mộ phần ở đó. Dân làng không mặn mà với khu nghĩa trang mới vì phải để mộ theo hàng lối. Lệ phí hung táng ở đó trọn gói 300 ngàn đồng gồm tiền thuê đất trong 4 năm và dịch vụ khâm liệm, khiêng chở cữu, trị huyệt; thêm lệ phí mấy chục ngàn đồng đối với người Hành Thiện ở các địa phương khác về nghĩa trang mới.

Nguồn: Sách Hành Thiện Quê Ta
Người gửi:Vũ Quang Thành



Tin Bài khác

Liên kết

Nét tổng quan về làng Hành ThiệnGửi bài viết, tài liệuFacebook làng Hành Thiện

Đăng ký nhận tin

Thiet ke web ha noi, thiet ke logo ha noi