Trang chủ / Chi tiết bài viết

Chiếc quạt thóc và người chị gái đáng thương  (Thứ bẩy | 27/07/2013 )

Ròn nằm ngủ còng queo. Cơn lạnh làm nó co rúm người, tay quờ quạng với qua bên tìm hơi ấm từ vợ. Nhưng nó chợt nhận ra là vợ nó mới về Việt Nam để lo giấy tờ lô đất mới mua ở Nha Trang. Thảo nào, nằm một mình nên lạnh, khó ngủ. Lơ mơ, nó kéo đại tấm mền che lấy vùng ngực và cổ rồi lại ngủ thiếp đi. Cũng chẳng được bao lâu nó lại tỉnh giấc vì vẫn lạnh. Ngái ngủ, nó lồm cồm bò dậy với tay tắt vội máy lạnh đi. Lúc này nó tỉnh hẳn và nhận ra rằng tối qua nó bật máy lạnh hết cỡ và ngủ vùi tới tận khuya như vậy.

Mở cửa phòng bước ra, trăng như một lát dưa hấu ruột vàng nằm trên cao tít, in hình xuống bể bơi màu nước xanh lơ, ánh lên dưới những ngọn đèn xung quanh. Gió trời se lạnh, gợn gợn trên những nếp sóng lăn tăn dưới hồ. Tiếp sức mấy ngọn sóng là máy sục nước, tạo thành âm thanh róc rách giữa đêm khuya. Nơi nó ở là một khu nghỉ dưỡng nhỏ công ty mới mua của một người Pháp làm chỗ ở cho mấy người nước ngoài làm việc tại công ty. Bể bơi nhỏ xinh, nằm gọn trong hai dãy nhà không lầu, cách các phòng ngủ chỉ vài mét. Kiến trúc đặc biệt ấy khiến khu nhà thoáng mát, nhiệt độ luôn thấp hơn xung quanh chừng 1-2 độ C và con người có cảm giác như đang trong thời gian đi nghỉ mát, thư giãn để xả stress.  
 
Màn đêm bàng bạc, gió tiếp hơi nước dưới hồ khiến Ròn hơi run lên vì lạnh. Nó lấy chiếc áo khoác mỏng choàng vào người rồi lững thững bước ra khu vườn phía sau. Trời chuyển lạnh thật rồi. Trăng đã hết sáng, chỉ còn khoảng trời tối với đám mây mờ cố trùm bóng tối lên mấy bóng đèn hình cầu trong khu vườn. Gió đã mạnh hơn một chút, phả gật gù những ngọn rau muống cuối thu lơ thơ xen lẫn cánh hoa trắng phơn phớt hoặc màu tím nhạt giống như những chiếc loa kèn. Buổi chiều về, Ròn đã định cắt bỏ mấy luống rau muống ấy để trồng mới mấy loại rau khác mùa đông bên cạnh luống hành và tỏi đã lên gần được gang tay. Nhưng đứng hồi lâu, ngắm nhìn những cọng rau muống cuối mùa yếu ớt vẫn cố nhô ra chùm hoa và quả trĩu xuống, Ròn lại chưa vội phá bỏ đi. Nó bồi hồi nhớ lại khi còn nhỏ ở nhà. Cũng là mùa lạnh nhưng bên nhà rét quay quắt hơn nhiều, nó thường lội ruộng cắt thân muống về cho lợn ăn. Hoa rau muống mỏng tang dưới trời giá rét, mấy chiếc lá cuối cùng cố ôm ấp mấy chùm quả đến kì chín đã bắt đầu rắn lại. Bứt mấy quả, xoa nhẹ tay vào vạt áo, nó bóc mấy hạt bỏ vào miệng rồi chậm chạp nhai. Cảm giác bùi bùi, hơi chát, ngọt ngọt khi nuốt vào trong khiến nó cũng ấm lòng, đỡ run trong cái rét…
 
Ròn thường có cách chống lại thời tiết khắc nghiệt bên ngoài kì quặc chẳng giống ai. Mùa đông, khi chăn trâu, chăn bò ngoài đồng, gió lạnh thấu xương buốt thịt, thổi ào ào vào chiếc áo khoác vải bạt, len lỏi vào những lỗ sờn rách, rít ù ù bên hai mang tai, lan xuống cổ và gáy khiến hàm răng cứ run lên cầm cập. Chiếc bùi nhùi rơm sắp cháy hết, bùng lên vạt lửa cuối cùng như muốn liếm lấy ngón tay của Ròn rồi tắt lịm. Bây giờ, nó chỉ còn cách là đứng quay lưng lại hướng gió, chìa tấm lưng còm cõi để che chắn, không cho gió thổi tốc vào mặt hay len lỏi vào ngực, vào mặt phía trước. Những lúc lạnh như thế, Ròn thường quán tưởng, nghĩ về những ngày hè oi nồng để quên đi cái rét. 
 
Nó tưởng tượng ra, trước mắt là mùa hè. Nóng khủng khiếp! Buổi trưa, cái nắng chói chang, ngột ngạt khiến ai cũng vội bước, nhanh chân tìm tới bóng râm để tạm nghỉ. Xa xa ngoài đồng bãi, người gánh mấy bó lá mía, người gánh bó cây ngô, ai cũng vội bước, hướng về cây gạo khổng lồ ở đầu cống Mom Rô đặng nghỉ chân một lát. Nhìn xa, mỗi gánh trông tựa như hai lùm cây di động mà con người lọt thỏm vào giữa, áo đẫm mồ hôi, cố vượt qua con đường xuyên khu vườn thông toàn cát. Cát bỏng như rang ngô khiến đôi chân cứ muốn nhảy cẫng lên mỗi khi chạm xuống. Đã vậy, nhiều khi gánh ngược chiều gió thổi, lại phải gồng mình để chống lại sức gió đi tới. Mệt, không gì mệt bằng! Nóng, không có cái nóng nào hơn thế! Ròn đã nhiều phen chịu gánh gồng như thế, tuy không thấm vào đâu so với bố mẹ nó và mấy anh, mấy chị, em trong nhà. Nhiều khi mệt quá, nó nghĩ tại sao tự nhiên bố mẹ mình lại chuyển nhà từ xóm Chùa Trong xuống xóm 9 làm gì cho mệt. Giá cứ ở nguyên xóm Chùa Trong có hơn không! Khi ấy, có gánh nặng mấy đi nữa thì cố mấy bước tới gốc gạo là tới nhà rồi. Đằng này, tới gốc gạo để phịch cái gánh xuống, nghỉ thở hổn hển và vẫn chưa thôi nghĩ về đoạn đường còn dài đằng đẵng phía trước mới tới nhà. Phải vượt qua mấy cột mốc nữa, nào là qua nghĩa địa Tiền Sơn, qua cầu đường Ngang, khu diệc mạ thổ đầu làng, tiến dần tới đầu xóm 3, rồi cứ thế xóm 4, 5…xóm 9 theo từng bước chân nặng trĩu.


Cánh đồng ngày mùa trên quê hương Hành Thiện (Ảnh: Vũ Thành 2013)
 
Trên đường đi làm, từ xóm 9 tới xóm Chùa cũng mất cả gần tiếng đồng hồ cuốc bộ. Thuở ấy làm gì đã có xe đạp mà đi. Niềm tiếc nuối càng mạnh mẽ khi chân Ròn phải cố gắng bước nhanh để vượt qua cánh đồng Thổ nắng rát, chẳng có lấy nổi một bóng mát bên đường. Tới xóm Chùa, Ròn cảm thấy cảnh an nhàn hiện hữu nơi đây. Một nhóm các bà, các chị vẫn còn ngồi túm tụm trên mấy phiến đá dưới gốc đa bên bến nước hóng mát. Cánh đàn ông thì dìm mình dưới sông cho mát. Họ đi làm muộn hơn, kết thúc công việc từ đồng về cũng muộn hơn, chứ không phải đi sớm về sớm như những nhà ở các xóm dưới làng của Ròn. Ròn càng thích thú và ngơ ngác ngắm nhìn cảnh một vài gia đình lợi dụng sức gió để rê thóc. Xóm Chùa nằm bên cạnh những cánh đồng lúa rộng bát ngát nên gió dồi dào không thiếu, chẳng giống như ở dưới làng chật chội phải cầu may hứng từng cơn gió mỏng. Bởi thế, nhìn mấy bác rê thóc ở đây thật nhàn hạ. Ròn rất thèm và mơ ước. Chỉ cần một người cắp đầy thúng thóc mới phơi khô đặt ngang hông, đứng quay lưng về hướng gió thổi rồi đổ từ từ nhẹ nhàng từng ít thóc một xuống cái nia to đặt phía dưới. Gió làm bay những hạt lép và những vụn rơm, còn đọng lại giữa nia những hạt thóc mẩy, tròn đều, nằm đè lên nhau cùng một màu vàng ánh trông thật thích mắt. Chẳng mấy chốc, các nia thóc rê xong, được loại bỏ các hạt lép và bụi bặm đã đầy ú lên, khum khum tròn trịa trông như những cỗ bánh giầy ngày hội.

Ở đây, các gia đình thường lợi dụng sức gió nơi thoáng đãng để rê thóc như vậy. Ở dưới làng, đợi cả buổi tối mới được mấy mụn gió, chưa tới đã vội tan. Khi rê thóc, người ta phải dùng quạt. Một người đứng trước với thúng thóc cắp ngang hông rồi từ từ đổ xuống, còn một người đứng sau với chiếc quạt gió, kích thước mỗi chiều khoảng trên dưới nửa sải tay, ra sức quạt để tạo thành những luồng gió liên tiếp thổi bạt các hạt lép đi. Chiếc quạt thường được làm bằng khung tre, với các gọng tre già phơi khô để chống mối mọt, vừa có độ bền, vừa đỡ nặng nề. Khung tre xếp thành các rẻ quạt, kết lại với nhau bằng các sợi mây được vót nhỏ trau chuốt. Đuôi quạt có cán cầm bằng các ống tre tròn nhỏ để luồn tay vào cầm dễ dàng và chắc chắn. Xương quạt mặt trên và dưới được phủ bằng lớp giấy nâu quét hồ dính chặt lại với nhau. Khi rê thóc, thường là phụ nữ đứng trước cắp thúng thóc để đổ xuống. Công việc này với các bà, các chị quen rồi vì thường ngày họ thường cắp thúng hay cắp rổ rá đựng đồ đi chợ. Còn đàn ông thì đứng ngay phía sau cách khoảng hơn một thước, vừa đủ khom lưng và cầm quạt đưa ra phía trước rồi quạt gió. Những buổi chiều hè, sau giờ làm việc ngoài đồng về, trong sân mỗi nhà lại vang lên tiếng quạt thóc phành phạch, tiếng nong, nia xảy thóc chụm lại kêu rạt rạt, tiếng thở hổn hển xen lẫn tiếng nói vỡ vụn. Mùn rơm bị cuốn lên bay xa, đậu trắng toát trên nền đất, phủ kín lá cam, lá ổi trong vườn, nhuộm màu trắng ngà trên quần áo, trên khăn trùm đầu của phụ nữ. Bụi làm đầu của cánh đàn ông mới vài ba chục tuổi đầu đã trở thành những mái tóc hoa râm lơ thơ bạc, hoặc toàn một màu trắng phơ.
 
Lại một mùa đông đến. Tiếng cuốc kêu đã im bặt. Cũng không còn tiếng hót của những con chim sẻ, chích chòe hay chim sâu, chim sáo, tíu tít nhảy nhót chuyền cành trên những ngọn tre, hay trên những cây đa, cây si ở đầu làng và các lối xóm nữa. Trên đường làng lối sau, người đi làm đồng hay đi chợ đều rảo bước nhanh hơn cho đỡ rét. Mấy chiếc ao thấp thoáng sau bụi tre giờ này chỉ còn lơ thơ mấy cánh bèo cái. Chúng run rẩy, bị gió lạnh thổi khép nép lùi hẳn vào một góc ao. Tiếng ếch nhái kêu thưa thớt. Chỉ còn lại tiếng rít nhẹ của rặng tre già, buồn bã thả rụng dần những chiếc lá úa vàng xuống ao. Mỗi khi làn gió tạt nhẹ qua, lại có hàng trăm chiếc lá rời cành bay xuống. Chúng cuộn lên, lộn xuống mấy vòng, khi thì xoắn tít, lơ lửng mãi trên không rồi mới nhẹ nhàng đặt mình trên ngọn nước lăn tăn. Thế rồi cả trăm lá ấy như những con thuyền độc mộc lại theo chiều gió thổi lướt nhẹ về làm bạn với những cánh bèo ở góc ao. Ở một góc khác, mấy tiếng đớp mồi vội vã của mấy con cá quả, cố vít kéo mấy cọng rau muống bè còn sót lại dưới gió đông.  Đi tiếp ra đồng, trên đê cái ven sông, một vài người đang gánh mấy gánh rong tươi vừa lấy vội dưới mương để về cho lợn ăn. Áo quần ướt sũng bám đầy hoa cỏ may, nước chảy ra theo từng bước chân, họ vội vàng bước nhanh về trước cho đỡ rét. Dưới sông con, chiếc thuyền nhỏ của trại chăn nuôi vừa tấp vào bến. Vài người dưới thuyền vộ vã đưa đồng bèo tây lên bờ chuẩn bị cho đàn lợn ăn bữa chiều tối. Tiếng lợn kêu ồng ộc, eng éc khi ngửi thấy mùi thức ăn, làm đinh tai nhức óc, ồn ào cả một góc đầu làng. Mùa đông, ao bèo cái không còn nên chỉ còn cách lấy rong dưới mương hay bèo lộc bình, thân cây chuối tươi thay vào đó cho lợn ăn mà thôi.  
 
Lang thang ngoài vườn được một lúc, nhìn đồng hồ mới hai giờ sáng, Ròn liền vào nhà ngả mình xuống giường tiếp tục ngủ. Trong giấc ngủ, nó lại mơ về mùa đông rét cắt ở quê nhà. Ròn thấy mình đang ngồi co ro một mình dưới hiên nhà. Mưa phùn mùa đông và gió lạnh tạt qua khiến tay chân nó run lẩy bẩy, hai hàm răng va vào nhau lập cập không dứt. Đột nhiên, một người đàn ông dữ tợn, to cao như hộ pháp xuất hiện, chặn ngang cửa không cho Ròn chạy vào nhà hay đi đâu hết. Mặt mày tái xanh, nó vội ngồi co rúm lại, trông thảm bại như con chuột nhắt nằm chờ chết trước một gã mèo đang trợn mắt, nhe răng. Chưa hết, gã đàn ông đó đột nhiên khạc từ trong miệng ra một chiếc quạt gió nhỏ xíu rồi lẩm bẩm làm chiếc quạt biến to đùng ra, cứ như là chiếc quạt thần của Ngưu Ma Vương trong truyện Tôn Ngộ Không vậy. Rồi gã bắt đầu quạt, hướng thẳng vào cái thân hình co ro, còm cõi cùng khuôn mặt nhợt nhạt của Ròn và quạt lấy quạt để. Vừa quạt, gã vừa cười nham hiểm và nói: “tao sẽ cho mày từ từ gặm nhấm cái lạnh cho tới chết!”. Toàn thân Ròn nhũn dần theo từng cơn gió từ tay gã bay tới. Ròn cảm thấy rõ hơi lạnh buốt nhức liếm dần qua từng bộ phận cơ thể của nó. Thoạt tiên, từ những ngón chân trần tím tái, co quắp, hơi lạnh trườn lên ống chân như kim chích, như nhúng chân vào một xô nước đá. Nó quằn người, cố rụt chân lại nhưng đôi chân đã cứng đờ, bất động. Cứ thế, cái lạnh thê lương của mùa đông cùng gió quạt hãi hùng của gã đàn ông chốc lát phủ hết thân hình Ròn, làm đóng băng trái tim và đông cứng não bộ. Giờ đây, toàn thân nó đã biến thành một cây nước đá. Rồi những cơn mưa bụi bỗng chốc như những cơn bão tuyết từ nước Nga xa xôi ào ạt thổi tới, vùi lấp Ròn hoàn toàn dưới đống tuyết dày. Cơ man nào là tuyết! Một cánh đồng bao la tuyết cứ dầy lên, cao mãi, quyết tâm chôn sống Ròn, không cho nó có cơ hội chạy thoát. Tuyệt vọng, Ròn lấy hết sức hét lên một tiếng, vùng mạnh tay chân để thoát ra khỏi tử huyệt!
 

 
1 góc ngày mùa ở làng Hành Thiện (Ảnh: Vũ Thành 2013)

Ối, đau quá. Ròn tỉnh hẳn, người vẫn còn run bần bật vì giấc mơ kinh hãi vừa qua. Cánh tay phải đau điếng vì vừa va mạnh vào tường khi mê ngủ. Giấc mơ ghê sợ và lạ lùng làm nó không có ý định ngủ tiếp nữa. Nó ngồi đó, hối hận về những trò nghịch ngợm hồi nhỏ mà nó đã gây ra cho chị gái nó, dù chỉ là những trò tinh nghịch thời con trẻ. Khi sinh ra, chị gái của Ròn cũng bình thường như các anh chị em khác trong nhà. Ròn nghe bố mẹ kể lại rằng một trận ốm nặng, sốt cao mấy ngày kèm co giật đã để lại di chứng khiến chị nó thành người tàn tật. Bố mẹ Ròn đã mang chị đi chạy chữa khắp nơi, từ Nam Định tới bệnh viện Bạch Mai Hà Nội, hay bất cứ nơi nào nghe đồn có thể chữa khỏi bệnh, bố mẹ Ròn đều tìm và đưa chị đến. Nhưng tất cả đều vô vọng, cứu mạng sống được cho chị như vậy là may lắm rồi. Dạo ấy thiếu thốn thuốc men, cũng không có thuốc kháng sinh đặc trị như bây giờ nên đành bó tay. Chị chẳng may bị bệnh như thế, bố mẹ Ròn buồn lắm. Nhiều khi đi chợ về mệt mỏi, thèm được nghỉ ngơi nhưng vẫn phải lao ngay vào bếp lo cơm nước, trong khi chị chỉ ngồi một chỗ ở góc nhà, chẳng đỡ đần mẹ được gì nhiều. Những lúc như thế mẹ thường nói với chị: “Biết vậy ngày xưa tao bỏ mày lại ở bệnh viện rồi lẻn về để người khác rước nuôi mày cho tao đỡ khổ”. Chị đáp lại: “Mẹ cứ nói mãi. Trời bắt tội nên con phải chịu thế này. Như người khác thì bây giờ đã có chồng, có con cái lớn rồi”. Rồi chị ngồi, ấm ức khóc. Mẹ vất vả thì nói chị vậy thôi, chứ trong lòng mẹ thương chị rất nhiều. Mẹ thường nói sau này bố mẹ già qua đời, không biết chị sẽ ở được với ai và sống sao đây. Tội nghiệp mẹ, tội nghiệp người già hay nghĩ quẩn quanh. Đâu cần phải lo những chuyện âm dương như thế. 
 
Những hôm trái gió trở giời, tay chân chị thường bị co quắp lại, mắt bị lác hẳn đi, miệng méo xệch, chỉ nói ra được những tiếng ngọng nghịu. Những lúc như thế, di chuyển đi lại khó khăn, chị đành ngồi co rúm ở một góc giường hay góc nhà. Di chứng của chị lúc nặng lúc nhẹ, diễn biến theo tâm lí và thời tiết. Khi tời tiết nắng và khô ráo thì chị bình thường, vẫn nói chuyện và giúp bố mẹ quét tước nhà cửa và trông các em được. Tuy nhiên, cứ khi trời mưa hay trời rét thì chân tay chị lại tím tái và co quắp, không làm gì được. Một phần do cái rét ảnh hưởng lên cơ thể của chị. Nhưng cơ bản là nỗi sợ hãi làm bệnh chị trở nặng thêm vào những hôm thời tiết xấu như thế. Nỗi lo không tự đi vệ sinh được là nỗi sợ lớn nhất xâm chiếm chị. Dạo ấy, ở quê làm gì có hố xí tự hoại, có nhà vệ sinh, tắm rửa riêng biệt ngay trong nhà như bây giờ. Hố xí nhà nào nhà ấy nằm xa tít cuối tận góc vườn, có nhà còn lợp mái lá, có nhà thì chẳng lợp gì cả, chỉ quây lấy xung quanh bằng mấy manh chiếu rách, hay che chắn bằng những bụi dong, bụi hóp…
 
Một buổi chiều đông, anh trai và Ròn khi ấy còn nhỏ không phải ra đồng làm vì trời rét đậm. Chơi hết trò này đến trò kia rồi cũng chán, rốt cuộc chẳng còn trò nào để chơi nữa. Bỗng nhiên, Ròn nhìn thấy trên gác nhà chiếc quạt thóc nằm im lìm trên đó, chờ mùa đông qua đi để đến hè chuẩn bị cho kì thu hoạch lúa. Bắc ghế trèo lên rồi lấy tay với xuống. Ròn vác quạt hướng về phía anh mình, quạt luôn mấy cái. Gió lạnh làm anh giật mình chạy trốn. Ròn chạy theo ra hè và chợt thấy chị đang ngồi một góc. Thế là thay vì đuổi theo anh để quạt tiếp, ròn quay hướng quạt về chị gái. Và Ròn bắt đầu ra sức quạt. Nó gồng người lên, nghiến răng, trợn má lấy hết sức bình sinh giữ chặt chiếc quạt cao gần bằng người nó để quạt. Mệt phờ, Ròn vừa bỏ quạt xuống thì anh nó lại vớ ngay lấy, tiếp tục quạt liên hồi. Cứ thế, trong khoảng hơn 15 phút đồng hồ, hai anh em thay nhau quạt xuống người chị gái, lòng hả hê và thích thú nhìn chị méo xệch mặt, miệng ú ớ, run lẩy bẩy, nghiêng đầu bên này, ghé sang bên kia rồi cúi gục mặt tránh gió. Chỉ đến khi thấy chị bất lực ngồi chịu trận, rồi ngã dựa vào vách gỗ phía sau, miệng rấm rức khóc thì hai anh em mới ngừng cuộc chơi.
 
Bây giờ, mỗi khi nhớ lại, Ròn lạnh toát mồ hôi… 
Bên ngoài, trời đã tang tảng sáng. Gió nhẹ thổi và trời âm u lạnh. Bên này trời se lạnh thế này, chắc quê nhà rét lắm. Tối hôm qua đọc tin tức, thấy nói miền Bắc bắt đầu rét đậm, nhiệt độ trong ngày có khi xuống còn 10 tới 12 độ C vùng Nam Định, Thái Bình. Ròn rùng mình, nghĩ tới giữa tiết đại hàn, người đi chân không lội xuống ruộng bùn cào phân, cấy lúa. Rồi Ròn lại nhớ tới người chị đáng thương ngồi co ro trên góc giường giữa chiều đông giá rét.
 
Sáng ra, trước khi tới cơ quan, Ròn vội điện thoại về quê. Giọng Ròn run run:
Bố à, con Lực đây ạ. Bố mẹ khỏe chứ ạ? Trời lạnh… trời lạnh…
Ừ, hôm nay ở nhà giời rét lắm con ạ.
Dạ. Trời lạnh… chị Nhuận sao hả bố, chị có khỏe không ạ?
 
Mới nói được chừng ấy, nước mắt đã chảy nghẹn trong lòng…
 
Chị ơi!
 
Viêng Chăn, ngày 10 tháng 12 năm 2012.
Nguyễn Vũ Lực.
 

Nguồn: hanhthien.net
Người gửi: Đặng Vũ Lực



Tin Bài khác

Liên kết

Nét tổng quan về làng Hành ThiệnGửi bài viết, tài liệuFacebook làng Hành Thiện

Đăng ký nhận tin

Thiet ke web ha noi, thiet ke logo ha noi