Truyền thuyết xưa về một số hiện vật ở chùa Keo Hành Thiện khá lý thú, nặng về hư cấu, nhưng huyền thoại thổi hồn linh cho các hiện vật nhà chùa thêm sinh động, ngược lại hiện vật minh hoạ truyền thuyết như có thật lung linh không phai nhạt theo thời gian. Di sản văn hoá vật thể và phi vật thể hoà trộn, chắp cánh cho nhau cùng bay bổng.

Tương truyền sự tích cây phướn là mấy sãi vãi Hành Thiện đi quyên tiền về tô tượng, đúc chuông. Buổi tối nọ các sãi nghỉ trọ ở một quán nhỏ bên bìa rừng vắng, không ngờ con trai chủ quán là kẻ cướp giết người. Sau khi nghe các sãi giảng Phật đạo từ bi cứu nhân độ thế, bao dung kẻ lầm lạc biết cải tà quy chính. Đột nhiên và rất quyết liệt, anh trai trẻ cầm dao tự mổ phanh bụng, moi lòng ruột để lên bàn, nhờ các sãi dâng lên cửa Phật. Quá bất ngờ và choáng, các sãi và bà mẹ không kịp phản ứng ngăn cản cho đến khi chàng trai dứt lời và trút hơi thở  cuối cùng thì đã quá muộn để có thể cứu vãn tình thế đau lòng. Các sãi chợt hiểu anh trai trẻ đã làm theo nghĩa đen câu giáo huấn “cốt ở tấm lòng, lòng thành dâng cửa Phật” ? Trên đường về, các sãi phải bỏ lại bên đường món lễ vật đặc biệt đã bốc mùi khẳm. Khi các sãi về tới chùa Keo Hành Thiện, cũng là lúc đàn quạ đen sà xuống thả bộ lòng ruột vắt qua mái tam quan. Phỏng theo câu truyện đó, người xưa đã sáng tạo ra câu phướn mang hình mẫu quạ đen ngậm giải lụa hồng đào có tết búi ở đầu (tượng trưng bộ lòng ruột), đậu trên cột cao trồng trước tam quan chùa. Cây phướn biểu tượng sức mạnh cảm hoá vô biên của Phật giáo đạo thiền cứu giúp chúng sinh muôn loài cải tà quy chính, dù là kẻ cướp của giết người hay loài quạ đen chuyên rỉa xác chết. Lá phướn dái màu hồng đào bay lượn trong nắng gió làm phong phú thêm lễ hội, vẫy gọi chào mời du khách thập phương.

Túi gấm, gậy trúc và nón chóp (nón tu lờ của nhà sư thường dùng thửa xưa) là các vật chứng của huyền thoại hấp dẫn. Tương truyền đức Không Lộ sang Trung Hoa quyên đồng, Nhà Vua thấy thiền sư chỉ xin một túi nhỏ nên chấp thuận cho ngay, không ngờ Ngài lấy rỗng cả kho lớn, chưa đầy túi mà nhiều võ sỹ cho gậy vào khiêng không nổi, đẩy không lay. Nhà Vua kinh ngạc và thán phục, truyền sắm sửa ngựa xe và tàu thuyền đưa ngài về nước nhưng ngài cám ơn không dám phiền. Ngài quẩy túi đồng trên đầu gậy trúc rảo bước như bay biến, thoáng chốc đã tới bờ biển. Ngài lấy gậy trúc làm bơi chèo, ngửa nón làm thuyền lướt sóng biển Đông hướng về phương Nam. Trên đường về giữa biển khơi, gặp một thương thuyền lâm nạn do quái Ngô Công (rết biển) đang dìm thuyền để ăn thịt người, Ngài lấy quả bí ngô trên thương thuyền, cắt làm ba khúc, quăng xuống biển, tức thì quái Ngô đứt làm 3 đoạn. Thương thuyền kia thoát hiểm và từ đó vùng biển Đông không còn yêu quái quấy nhiễu. Ngài đem đồng về Đại Việt đúc tứ đại khí nổi tiếng: Một là chóp tháp chùa Báo Thiên đệ nhất danh thắng Thăng Long; hai là tượng Dy Lặc ở chùa Quỳnh Lâm xã Hạ Lôi, huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh; ba là vạc Phổ Minh ở Tức Mạc tỉnh Nam Định; bốn là chuông chùa Phả Lại ở tỉnh Hải Dương.

Nguồn: Sách Hành Thiện Quê Ta
Người gửi:hanhthien.net