Trang chủ / Chi tiết bài viết

Thuyền Trải và lịch sử môn thi đua thuyền ở Làng Hành Thiện  (Thứ hai | 24/10/2011 )

hanhthien.net (Làng Hành Thiện) - Đua thuyền trải là nội dung không bao giờ thiếu trong lễ hội Hành Thiện, còn thêm bốn cuộc đua thuyền ngoài kỳ lễ hội trên sông nhà và trên sông địa phương khác, gây ấn tượng mạnh, được hoan nghênh cổ vũ nhiệt liệt khi đó và thích thú nhắc lại mãi về sau.

Thuyền Trải Hành Thiện hình thoi, dài 12m, chia 5 khoang, khoang giữa sâu và rộng nhất (mạn cao 40cm, rộng 120cm trên mặt và 90cm dưới đáy). Thuyền vuốt hẹp và nông dần về hai phía mũi và đuôi thuyền. Mũi thuyền bằng mạn, rộng 50cm, dài 55cm (kể cả khớp nối 5cm) bằng gỗ dổi hoặc gỗ sung 4 lớp dán keo chéo theo thớ gỗ, trạm hoa cúc vàng ở mặt trên, bịt sắt hoặc đồng ở đầu mũi thuyền dầy 5cm. Mũi thuyền lắp ráp với thuyền bằng 2 móc và 1 hoặc 2 thanh giằng bằng sắt rất chắc chắn, chịu được sức người dẫm đạp và va đập mạnh mà tháo lắp dễ dàng. Mặt dưới mũi thuyền luôn nổi vượt khỏi mặt nước kể cả khi chịu tải. Đuôi thuyền hẹp nhất, chỉ còn 33cm, hai bờ mạn đuôi thuyền nhô cao, lượn tròn là tai tượng (tai voi); hai bên tai tượng ghi tên phe xóm bằng sơn vàng. Trừ mũi thuyền còn cả thân thuyền chỉ có 5 tấm ván cấu kếu nhau, tấm ván giữa đáy và 2 ván mạn chạy suốt cả chiều dài thân thuyền 11,5m. Phần lớn thuyền trải bằng gỗ vàng tâm, mấy trải bằng gỗ dổi, gỗ găng, tất cả đều sơn đen mài bóng cả 2 mặt ngoài và trong thuyền, viền son tươi mạn thuyền. Thuyền trải có 1 mái lái và 9 mái chèo, tên gọi từ mũi xuống đuôi thuyền lần lượt là: Phách nhất, phách nhì, phách ba, mái tư, mái năm. mái sáu (lòng nước), đốc ba. đốc nhì, đốc nhất. Mái lái dài  4,5m; các mái chèo dài ngắn khác nhau tùy vị trí: mái 6 (lòng nước) dài nhất là 3,6m, phách nhất ngắn nhất 2,8m. Các mái chèo lái bằng gỗ gội nếp giẻo và nhẹ, neo buộc bằng quai chèo cọc chèo cắm so le hai bên mạn thuyền, có thể tháo lắp dễ dàng.
 


Hình thuyền trải xóm Chùa Trong  làng Hành Thiện trong Lễ Hội 2010
 

Đua thuyền trải là nội dung không bao giờ thiếu trong lễ hội Hành Thiện, còn thêm bốn cuộc đua thuyền ngoài kỳ lễ hội trên sông nhà và trên sông địa phương khác, gây ấn tượng mạnh, được hoan nghênh cổ vũ nhiệt liệt khi đó và thích thú nhắc lại mãi về sau.

Đầu năm 1957 đua thuyền trải trong khuân khổ đại hội thể dục thể thao Quân Khu Ba. Trải Hành Thiện 12 chiếc, bơi ba vòng quanh hồ Ra két ở thành phố Nam Định. Người Hành Thiện vận hành 8 trải, bộ đội chèo 4 trải do người Hành Thiện cầm lái và phách nhất, 2 người này phải phối hợp ăn ý với nhau khi quay trở.

Năm 1975 thêm 2 cuộc đua thuyền trải để chào mừng đất nước Việt Nam hòa bình thống nhất. Cuộc đua thứ nhất vào giữa tháng 5 (dương lịch) trong khuẩn khổ đại hội mừng công, mừng thắng lợi của tỉnh Nam Hà. Người Hành Thiện điều hành cả 15 trải bơi 3 vòng chừng 20km trên một đoạn sông Đào ngang thành phố Nam Định. Cuộc đua thứ hai mừng Quốc khánh (2/9) do người Hành Thiện tổ chức. Cả 15 trải đua 3 vòng trên đoạn đầu sông Ninh Cơ gần 20km, không bơi trong sông con mà ra sông cái, vào sông con qua cống đầu làng.

Năm 1978 chừng nửa tháng sau lễ hội, cuộc đua thuyền trải nặng về biểu diễn hơn tranh giải theo yêu cầu quay phim của ngành văn hóa tỉnh Hà Nam Ninh và Trung Ương, chỉ có 8 trải bơi 1 vòng ở đoạn đầu sông Ninh Cơ, ra sông lớn, vào sông con qua cống đầu làng.

Ban tổ chức lễ hội và các ông lái thống nhất về kỷ luật và thể lệ trước mỗi cuộc đua. Kỷ luật nhằm đảm bảo an toàn cuộc đua và đoàn kết xóm làng, ít thay đổi từ xưa đến nay, chủ yếu là không phơi mạ trước mũi thuyền bạn, không cài mái chèn nhau khi cản, vượt nhau, không mượn người ngoài phe (xóm) xuống trải thi đấu, trải bỏ cuộc nửa chừng phải vào sông con về sau cùng… Thể lệ cuộc đua gồm các quy định về tuyến xuất phát, lệnh xuất phát, đường đua, phao, về đích, giải thưởng tương đối ổn định từ năm 1991 đến nay và ít thay đổi so với thể lệ xưa.

Một số hình ảnh khác:
 






 

Nguồn: Sách Hành Thiện Quê Ta
Người gửi:hanhthien.net



Tin Bài khác

Liên kết

Nét tổng quan về làng Hành ThiệnGửi bài viết, tài liệuFacebook làng Hành Thiện

Đăng ký nhận tin

Thiet ke web ha noi, thiet ke logo ha noi