Trang chủ / Chi tiết bài viết

Nguyễn Thế Truyền, người con Hành Thiện  (Thứ sáu | 01/07/2011 )

hanhthien.net (làng Hành Thiện) - Nguyễn Thế Truyền sinh ngày 17/12/1898 tại làng Hành Thiện, tỉnh Nam Định trong một gia đình khoa bảng nổi tiếng. Cha là Nguyễn Duy Nhạc. Ông là Nguyễn Duy Hàn, tuần phủ Thái Bình, bị hạ sát ngày 12/4/1913, vì bom của Phan Văn Tráng, trong Quang Phục Hội (Phan Bội Châu). Năm 1910, Truyền 12 tuổi, được phó công sứ Thái Bình Dupuy đem về Pháp du học.

Nguyễn Thế Truyền là khuôn mặt thứ nhì sau Phan Văn Trường trong nhóm Ngũ Long. Nhờ cuốn Thân thế và sự nghiệp nhà cách mạng Nguyễn Thế Truyền của Đặng Hữu Thụ, chúng ta có thể biết rõ về Nguyễn Thế Truyền.

Nguyễn Thế Truyền sinh ngày 17/12/1898 tại làng Hành Thiện, tỉnh Nam Định trong một gia đình khoa bảng nổi tiếng. Cha là Nguyễn Duy Nhạc. Ông là Nguyễn Duy Hàn, tuần phủ Thái Bình, bị hạ sát ngày 12/4/1913, vì bom của Phan Văn Tráng, trong Quang Phục Hội (Phan Bội Châu). Năm 1910, Truyền 12 tuổi, được phó công sứ Thái Bình Dupuy đem về Pháp du học. Vào nội trú trường Parangon (Joinville le Pont, ngoại ô Paris) trực thuộc Alliances françaises do André Salles, cựu thanh tra thuộc địa làm giám đốc. Theo Phan Văn Trường, trường Parangon có mục đích đào tạo những trẻ em thuộc địa để trở thành những “công dân tốt” trung thành với mẫu quốc. Là học sinh xuất sắc, Nguyễn Thế Truyền liên tiếp được học bổng của Alliances françaises từ 1913 đến 1922. Năm 1915, đậu Brevet Supérieur, về nước một năm, học thêm Hán văn, rồi trở lại Pháp học tiếp kỹ sư hóa học (1916-1920) ở Toulouse. 1920, tốt nghiệp, về nước một năm, học tiếp Hán văn. Tháng 8/1921 trở lại Paris, sửa soạn luận án tiến sĩ, học thêm triết (đậu cử nhân triết năm 1922).

Khi mới trở lại Paris, Nguyễn Thế Truyền ở số 3 Champollion, Paris 5. Đầu năm 1922, đến ở nhà Phan Văn Trường, số 6 villa des Gobelins. (Lúc này Phan Văn Trường đi Đức, biện hộ tại toà án binh Mayence từ giữa 1921 đến tháng 5/1922). Khi Phan Văn Trường về Pháp, thì Nguyễn Thế Truyền mướn nhà số 6 Saint Louis en l’Ile, Paris. Kết duyên với cô La Tour, làm y tá, sống chung từ cuối 1922, có bốn con.

Sự tham gia của Nguyễn Thế Truyền vào nhóm Ngũ Long là tất yếu, và ông sẽ là một con Rồng Lớn trong nhóm Ngũ Long. Khuynh đảo chính sách thực dân bằng ngòi bút. Truyền trở thành nhà cách mạng thần tượng gốc Bắc (Nguyễn An Ninh gốc Nam), người đã tích cực thành lập hệ thống báo chí chống Pháp trên đất Pháp, từ giữa năm 1919 đến 1927, đặc biệt trên tờ Le Paria, ông làm chủ bút năm 1925, rồi tờ Việt Nam Hồn do ông sáng lập năm 1926. Trong khi đó, cuối năm 1922, Ninh về nước, lập báo La Cloche Fêlée, mở mặt trận song song chống Pháp tại Sàigòn.

Trong suốt thời gian học và hoạt động ở Pháp (1910-1927), Nguyễn Thế Truyền về nước hai lần (1915 và 1920), mỗi lần ở khoảng một năm, và học chữ Hán trong thời gian này. Tóm lại trong 15 năm ở Pháp, Truyền đã làm cho chính quyền thuộc địa phải đảo điên vì “cậu nghiã tử”.
Vậy việc dạy tiếng Pháp cho Thành có lẽ là Truyền và Ninh, nhiều hơn Trường. Bởi Phan Văn Trường không phải là người dễ tính. Đến Phan Châu Trinh khi cần thông ngôn, ông cũng chỉ dịch giúp những buổi phỏng vấn quan trọng, còn để cho sinh viên hoặc người khác làm.

Nguyễn Thế Truyền vào đảng Xã hội, rồi đảng Cộng sản (khoảng 1922 khi viết cho Le Paria). Năm 1925, làm Phó Tổng thư ký hội Liên hiệp thuộc địa (Union intercoloniale) và chủ bút tờ Le Paria (Người cùng khổ). 1926, rời báo Le Paria, làm báo Việt Nam Hồn. 5/1927, ông tách khỏi bộ phận thuộc địa của đảng Cộng sản Pháp và lập đảng An Nam độc lập (Ngô Văn, sđd, trang 43).

Báo Việt Nam Hồn ra công khai từ số 1 (1/1926) đến số 8 (8/1926) thì bị Sarraut, lúc đó là tổng trưởng Nội Vụ, ra lệnh cấm. Vẫn lén lút ra. Sau đổi là Hồn Việt Nam (được bốn số) rồi Việt Namtừ tháng 9/1927. Việt Nam Hồn bị cấm, Truyền ra công khai tờ Phục Quốc. Hai tờ báo Le Paria (Người cùng khổ) và Việt Nam Hồn mà Nguyễn Thế Truyền là linh hồn, đã có ảnh hưởng sâu xa đến cách mạng Việt Nam.

Ngày 7/12/1927 Nguyễn Thế Truyền và gia đình, cùng Nguyễn An Ninh lên tàu Chantilly, về nước. Nguyễn Văn Luận thay Nguyễn Thế Truyền quán xuyến mọi việc. 1934, Truyền sang Pháp trở lại, hoạt động đến 1937, về nước. Năm 1941, bị Pháp bắt cùng với em trai ở Nam Định, bị đầy đi Madagascar đến 1946. Nguyễn Thế Truyền mất ngày 19/9/1969 tại Sàigòn.
 

Đọc thêm
Cuộc đời của Nguyễn Thế Truyền / Tg: Nguyễn Thế Tiễu

Nguồn: haydanhthoigian.wordpress.com
Người gửi:Vũ Quang Thành / hanhthien.net



Tin Bài khác

Liên kết

Nét tổng quan về làng Hành ThiệnGửi bài viết, tài liệuFacebook làng Hành Thiện

Đăng ký nhận tin

Thiet ke web ha noi, thiet ke logo ha noi