Trang chủ / Chi tiết bài viết

Kỉ niệm 100 năm ngày sinh cố tổng bí thư Trường Chinh  (Thứ ba | 03/05/2011 )

hanhthien.net - Ngày 11 tháng 11 năm 1987 là một ngày vui lớn trong lịch sử 87 năm của trường THPT chuyên Lê Hồng Phong tiền thân là trường Thành Chung trước của tỉnh Nam Định. Từ sáng sớm, sân trường đã tràn ngập niềm vui chờ đón nguyên Tổng bí thư ban chấp hành TW Đảng Cộng sản Việt Nam, nguyên Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam Trường Chinh về thăm trường cũ. Đúng 8h30, giờ đẹp nhất trong ngày, người cựu học sinh ấy xuất hiện với khuôn mặt rạng rỡ niềm vui trong sự quây quần đầm ấm củatập thể giáo viên và học sinh nhà trường.

Đặng Xuân Khu – Người học sinh xuất sắc của trường Thành Chung – Nam Định
(9/2/1907 – 9/2/2007)

64 năm trước, năm 1923, rời quê hương Hành Thiện, huyện Xuân Trường, tình Nam Định, Đặng Xuân Khu (tên thời trẻ của đồng chí Trường Chinh) lên học tại trường Thành Chung (tiền thân của trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, Nam Định ngày nay). Đây là ngôi trường nổi tiếng nhất vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng lúc bây giờ. Trường được thành lập ngày 30-4-1920 theo quyết định số 1654E của thống sứ Robanh, với mục đích đào tạo người Việt Nam phục vụ cho chính sách cai trị và bóc lột của trường này đã trở thành cái nôi đào tạo những người Việt Nam yêu nước.

 Vào thời đó, Nam Định là một trong ba trung tâm công nghiệp lớn nhât Bắc kỳ, tập trung ở đây nhiều nhà  máy lớn như nhà máy dệt, nhà máy sợi, nhà máy xay… với hàng vạn công nhân. Do trường chưa có khu nội trú nên đặng Xuân Khu ở trọ gia đình cụ Nhiên trong khu loa động nghèo, toàn nhà tranh vách đất, lụp xụp và tăm tối. Không chỉ thấy cảnh bần cùng của người lao động, đặng Xuân Khu còn nhiều lần chứng kiến cảnh linh Pháp say rượu, ngang nhiên quỵt tiền, quậy phá và chòng ghẹo phụ nữ; những tên quan Tây nghênh ngang ngoài phố ó thể vụt roi vào bất cứ người nào chúng thấy ngứa mắt. Hình ảnh tổng đốc Hoàng Mạnh Trí (con Hoàng Cao Khải) xum xoe, nịnh bợ quan thầy Pháp và hống hách, ra oai với đồng bào, cứ chễm chệ ngồi trên xe tay bắt lính kéo dạo phố khiến Đặng XUân KHu vô cùng phẫn uất. Từ sâu thẳm trái tim anh đã nhen lên ngọn lửa căm hờn với quân cướp nước và bán nước.

Ở lớp học, đặng XUân khu kết thân với những người ý hợp tâm đầu như Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Văn Hoan, Phạm Văn Độ, Nguyễn Tường Loan, Nguyễn Văn Năng (sau này đều trở thành những nhà yêu nước lớn cảu dân tộc). Thời đó, chương trình học tập của nhà trường đã khá toàn diện với các môn như: toán , lý, hoá sinh, sử, địa. Là người có tư chất thông minh và ham học hỏi, những kiến thức ấy được đặng Xuân Khu tiếp thu đầy hoà hứng và có kết quả cao, vì thế anh là một trong những học sinh xuất sắc của trường , đựoc bạn bè nể trọng. Kiến thức nhà trường đã mở mang cho Đặng Xuân Khu nhiều hiểu biết về thế giới và cuộc sống. Cũng tại đây, đặng Xuân Khu còn đựoc tiếp xúc với nhiều sách báo bí mật mà học sinh truyềnTay nhau đọc như báo “L’An Nam” của Phan Văn Trường, báo “Leparia” (Người cùng khổ) của Nguyễn ái Quốc, Báo “L’Humanitẻ” (báo Nhân đạo) của Đảng Cộng Sản Pháp, và cả “Tuyên ngôn Đảng Cộng Sản” của Mark. Anh cũng đặc biệt yêu thích tác phẩm của các văn hào Pháp như Huygo, Banzac, Mongtexkio, Rutxo v.v.... Qua những tác phẩm ấy , qua những trang sử về cách mạng tư bản nhân quyền và dân quyền Pháp 1789 ấy, Đặng Xuân Khu đã bước đầu hiểu về chủ nghĩa Mark, về dân tộc Việt Nam, về nước Pháp, về tự do, bình đẳng và bác ái. 

Năm 1925 là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với Đặng Xuân Khu. Khi ấy anh đã học được năm thứ hai và chuyẻn về nhà số 1 phố Hàng Tiện. Đây là khu phố buôn bán sầm uất nằm sát chợ Rồng, một hình ảnh thu nhỏ của thành phố. Lúc này, phong trào đấu tranh của công nhân các nhà máy ở Nam Định đang lên cao. Nhiều cuộc đình công, bãi công đòi tăng lương, giảm giờ làm, phản đối sa thải thợ thuyền của công nhân đã liên tục nổ ra, khiến bọn chủ tư bản, một mặt hoang mang, lo sợ, phải từng bước nhượng bộ những yêu sách của người lao động, mặt khác lại ra sức đàn áp, siết chặt bàn tay thống trị và bóc lột với công nhân ta hơn nữa. 

Sống trong không khí sôi sục của phong trào công nhân ấy, lại được sự cổ vũ của sách báo yêu nước từ nước ngoài gửi về, Đặng Xuân Khu và bạn bè thân thiết của anh rất phấn chấn, tâm hồn luôn hướng về Tổ quốc và dân tộc. Đúng lúc đó, bọn thực dân Pháp thâm độc giả chí sĩ Phan Bội Châu về nước. Chúng mở phiên toà xét xử Cụ tại Hà Nội, tuyên phạt mức án cao nhất: tử hình. Bọn thực dân tính toán rằng, với mức án này, chúng sẽ đập nát biểu tượng lòng yêu nước của dân tộc Việt Nam, sẽ làm cho những ai có ý định chống đối nước Pháp phải run sợ. Nhưng chúng không ngờ rằng, ngay trong phiên toà ấy, cụ tú tài Nguyễn Khách Doanh, người làng Dầm, xã Nam Bình, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định đã tự nguyện xin được chịu án thay Phan Bội Châu. Hành động này của cụ Tú đã gây xúc động mạnh với đồng bào cả nước. Trên toàn cõi Việt Nam đồng loạt dấy lên phong trào đấu tranh đòi ân xá Phan Bội Châu. 

Hưởng ứng phong trào này, Đặng Xuân Khu cùng nhóm thanh niên tích cực trường Thành Chung đã quyết định tổ chức đấu tranh ủng hộ Cụ Phan. Các anh tự viết truyền đơn, rồi in ấn và đêm đến đi bỏ vào khe cửa từng nhà, đồng thời bí mật rải những nơi đông người. Việc làm hết sức có ý nghĩa này của Đặng Xuân Khu và các bạn đã góp phần làm giấy lên phong trào đấu tranh ngày càng mạnh mẽ. Trước sức ép của biển cả lòng dân, bọn cầm quyền Pháp phảo xuống thang và đưa Phan Bội Châu về quản thúc ở Bến Ngự, thành phố Huế. Cụ Phan sống ở đó cho tới khi qua đời trong niềm tiếc thương vô hạn của đồng bào cả nước. 

Khi dư âm cuộc đấu tranh vẫn còn in đậm trong tâm trí bao người thì tin Phan Châu Trinh, một nhà yêu nước lớn sau hơn 10 năm bị lưu đầy đã được thực dân Pháp đưa về Sài Gòn và qua đời ngày 11/3/1926. Từ Sài Gòn, phong trào đấu tranh đòi được tổ chức lễ truy điệu Phan Châu Trinh lan ra cả nước. Hưởng ứung phong trào ấy, và để tỏ long fkính tọng nàh yêu nước lớn, đặng Xuân Khu cùng bạn học laụi tổ chức một cuộc đáu tranh mới. Các anh in truyền đơn, rải trong thành phố, trong những khu dân cư có nhiều công nhân sinh sống, đến các trường Cửa Bắc, trừong Ngoài, trường Con Gái(trường Nữ Sinh), vận độngc họ csinh các trường này cùng tham gia. để gây sức ép với  nhà cầm quyền, các anh còn tổ chức bãi khóa tại trường Thành Chung. Phong trào bãi khoá lên đến đỉnh cao và lan rọng sang các trường khác. Suốt hai ngày các trường học ở Nam Địn vắng teo. Học sinh đổ ra đừong hô hào nhân dân hưởng ứng để tang Phan Châu Trinh. Thấy không thể khước từ nguyện vọng của nhân dân, chính quyền thực dân Pháp đã phải đồng ý cho học sinh trừonng Thành Chung và các nhà nho tổ chức lễ truy điệu. 

Hôm ấy, từ sáng sớm đã có nhiều đàon người từ các khu phố ra, từ các huyện lên, từ các tỉnh hà Nam, Ninh Bình, Thái Bình đến. Tất cả đều đồ về nghĩa trang Bắc Tế. Cuộc diễu hành của học sinh còn kéo theo hàng trăm công nhân của các nhà máy đến tham gia. Trên đường đi, học sinh trường Thành Chungđã có xô xát, giằng co, lời qua tiếng lại với cảnh sát. Nhưng trước khí thế hừng hực cảu hàng nghìn người, cảnh sát Pháp phải lùi bước. 

Lễ truy điệu được cử hành đơn giản nhưng rất hào hùng và thiêng liêng . Từ phong trào đòi ân xá Phan Bội Châu và lễ truy điệu cụ Phan Châu Trinh, chúng ta nhận ra, một thế hệ mới cảu dân tộc dã hình thành. Thế hệ nhà nho yêu nước trong gần một phần tư thế kỷ từ 1906 đến 1925 đã kết thúc vai trò lịch sử và chuyển giao vai trò đó cho thế hệ trẻ đầy nhiệt huyết, năng động và dũng cảm tiến lên. 

Sau lễ truy điệu cụ Phan Châu Trinh, trường Thành Chung có 155 học sinh bị chính quyền thực dân Pháp kỷ luật với các mức độ khác nhau. Những học sinh lãnh đạo phong trào đấu tranh bị đuổi học vicnh viễn là Đặng Xuân Khu, Nguyễn Đức Cảnh và Nguyễn Văn Năng. Trong đó Nguyễn Đức Cảnhvà Nguyễn Khác Lượng còn phải bồi thường tiền học. Số học sinh tham gia đấu tranh còn lại đều bị đuổi học có thời hạn, lưu ban hoặc đang học năm tứh 3 thì không đựoc thi. Cũng trong phong trào đầu tranh này, ở trường Bưởi(hà Nội) cso 220 học sinh bị đuổi học, đứng đầu danh sách là Phạm văn Đồng, Ngô Gia Tự, Trịnh Định Cửu, hà Huy Giáp… 

Do thực dân, phong kiến không chú ý củng cố đê điều nên tháng 8 năm 1926, nạn vỡ đê, lụt lội ở các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ lại xảy ra. Trước thảm cảnh của dân tình, đặng Xuân Khu đã cùng các bạn tổ chức nhiều hoạt động từ thiện để giúp  đỡ đồng bào nghèo khổ. Để vừa quyên góp tiền, vừa tuyên truyền tinh thần yêu nước, các anh đã tập và công diễn vở kịch “Toà án lương tâm” cảu tác giả Vũ Đình Long. Nguyễn Đức Cảnh trắng trẻo thư sinh đóng vai cô Quý, một nhận vật phản diện, tiêu biểu cho bộ phận nữ thanh niên sớm chịu cảnh của lối sống thực dân, đồi truỵ và phản bội chồng. Đặng Xuân Khu người chắc đậm, chững chạc đóng vai Thông ái, nhân vật chính của vở diễn. Thông ái là thanh niên tiến bộ, bạn thân của Ký Phú, chồng cô QUý. Với tấm lòng nghĩa hiệp, hiểu rõ tình canhr cảu bạn, Thông ái đã ra tay giúp đỡ và trả thù cho bạn. Những buổi biểu diễn văn nghệ ấy đã gây được tiếng vang và giành được nhiều thiện cảm của các tầng lớp nhân dân, đồng thưòi cung quyên góp được mộ số tiền để giúp đã cưu mang đồng bào giữa cơn hoạn nạn đây là một trong những hoạt động cuối cùng của đặng Xuân Khu ở trưởng Thành Chung Nam định. Giã biệt mái trường đã từng để lại cho mình bao nhiêu kỷ niệm về những năm tháng không thể nào quên, đặng Xuân Khu lên Hà Nội học trường Cao đằng thương mại Đông Dương và tiếp tục dấn thân vào con đường cách mạng đầy thử thách, hy sinh. 

Có thể thấy, những năm tháng học ở trườn Thành Chung của đặng Xuân Khu tuy không dài, nhưng có một ý nghĩa quan trọngtạo nên nhân cách và trí tuệ lỗi lạc của người cộng sản ưu tú Trường Chinh sau này. Những hoạt động của Đặng Xuân Khu cùng học sinh trường Thành Chung lúc ấy đã góp phần viết nên trang sử truyền thống anh hùng và yêu nước của đảng bộ và nhân dân Nam Định 

Kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Cố Tổng bí thư Trường Chinh, thầy trò trường THPT Lê Hồng Phong tự hào ôn lại những tình cảm sâu nặng mà 20 năm trước, đặng Xuân Khu, người học sinh ưu tú của nhà trường đã dành cho tập thể giáo viên và học sinh nhà trường


 

Nguồn: Tg / Trần Xuân Tuyết
Người gửi:Q.P (hanhthien.net)



Tin Bài khác

Liên kết

Nét tổng quan về làng Hành ThiệnGửi bài viết, tài liệuFacebook làng Hành Thiện

Đăng ký nhận tin

Thiet ke web ha noi, thiet ke logo ha noi