Trang chủ / Chi tiết bài viết

Ông Trường Chinh và những lần tôi được gặp  (Thứ sáu | 01/07/2011 )

hanhthien.net (làng Hành Thiện) - Cố Tổng bí thư Trường - Chinh là một lãnh tụ kiệt xuất của cách mạng Việt Nam, là người cộng sự ý hợp tâm đầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông còn là một nhà lý luận tư tưởng tầm cỡ và nhà văn hóa lớn của Việt Nam ở thế kỷ 20. Với quê hương và họ tộc, theo tôi biết, ông là một người có nhân cách mẫu mực, sống rất tình cảm, nhân hậu nhưng cũng rất nguyên tắc...

Tôi có may mắn được gặp ông khá nhiều lần khi tôi còn thơ ấu cho đến giai đoạn sau này bởi ông nội của tôi gọi thân mẫu của ông, cụ Nguyễn Thị Từ là cô ruột. Một phần, cũng do hoàn cảnh đặc biệt khi thiếu thời, ông rất gắn bó với bên ngoại của mình nên cũng có nhiều chuyện tôi được nghe kể và rất ấn tượng về ông.

Song, trong bài viết này, tôi chỉ muốn kể lại một vài câu chuyện mà tôi có vinh hạnh được ông cho gọi đến gặp.

Khi hay tin tôi đỗ vào đại học và đang sống ở trong trường (đầu năm 1974), ông cho cán bộ giúp việc mang thư mời, hẹn tôi đến nhà riêng để ông gặp, mục đích là để hỏi chuyện học hành của tôi và của sinh viên nói chung. Khi ông hỏi tôi rằng: "Việc cháu ra gặp ông, trong trường có ai biết không?”, tôi đáp: “Dạ, có vì giấy gửi cho cháu lại thông qua giáo vụ khoa Văn (Đại học Tổng hợp hồi đó) nên họ có hỏi cháu: Anh có quen ai ở CP 25 không. Cháu trả lời rằng không biết CP 25 là gì? Họ giải thích CP 25 là Văn phòng Trung ương Đảng, cháu cũng không nghĩ rằng đó là ông, vì chỉ biết ông là Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội". Ông cười rất đôn hậu và nói rằng do không biết chính xác cháu học lớp nào nên bộ phận giúp việc ông bên Văn phòng Trung ương Đảng đành phải gửi thư mời qua khoa Văn. Ông nói luôn: "Lần sau, ông sẽ cho gọi cháu bằng cách khác, như vậy sẽ đỡ phiền cho mọi người".

Cũng vào cuối năm đó (1974), ông lại cho gọi tôi lại nhà. Có một câu chuyện khiến tôi nhớ mãi về tính cách và nguyên tắc làm việc đặc biệt cẩn thận của một vị lãnh tụ như ông. Năm đó, Nhà xuất bản Sự thật có tái bản cuốn Chủ nghĩa Mác và văn hóa Việt Nam do ông viết vào năm 1948 nhân Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ II. Ông đưa tôi cuốn sách và tôi thật bất ngờ xen lẫn sung sướng, ông đã viết đề tặng tôi ở ngay trang đầu. Song ông lại tâm tình với tôi như có vẻ còn băn khoăn một điều gì đó. Ông nói: "Cháu thấy đó, ông đã đề tặng cháu cuốn sách này, nhưng ông vừa nghĩ lại, cháu còn đang là sinh viên, e không tiện. Ông xin lỗi cháu, để ông xé trang đó đi có được không?". Tôi chẳng còn biết trả lời thế nào ngoài từ "Vâng ạ!". Chỉ có điều, ông không xé ngay mà vào phòng làm việc lấy ra chiếc thước kẻ rồi đặt cẩn thận vào trang giấy để xé cho khỏi xấu. Hơn thế, ông còn lấy 2 cây bút, cả màu đỏ lẫn màu xanh sửa mấy lỗi chấm, phẩy cũng như thêm từ ngữ mà nhà xuất bản sửa chưa chuẩn rồi mới đưa cho tôi. Quả thật, ông là con người quá thận trọng về câu chữ, văn phạm và đó là một minh chứng mà tôi được tận mắt chứng kiến trong phong cách làm việc của ông.

Năm 1976, tôi học năm thứ 3. Đối với sinh viên ngành văn học, để làm khóa luận hoặc luận văn thì cuốn sách kinh điển của Các Mác - Ăngghen - Lênin Về văn học nghệ thuật luôn được xem là bửu bối vì nó rất hiếm và quý hơn vàng. Có nó, bọn tôi sẽ đỡ phải ghi chép làm tư liệu. Nhân dịp được theo cha tôi vào thăm ông, tôi mạnh dạn hỏi ông cho mượn cuốn sách này. Ông nói cuốn đó ông cũng không giữ nhưng để ông hỏi thư viện của Văn phòng Trung ương Đảng giúp. Tưởng chỉ là chuyện nhỏ và sẽ rất dễ bị quên vì công việc bộn bề của ông lúc đó, ai ngờ, ít ngày sau ông nhắn tôi lại nhà lấy. Ông cũng hỏi vì sao nó khó kiếm như vậy, tôi thưa rằng vì cuốn sách được xuất bản từ đầu những năm 60 nên rất khó tìm ở thư viện trường. Ông bảo để ông hỏi bên Nhà xuất bản Sự thật xem liệu có thể tái bản được không nếu nhiều người cần đọc.

Thật thú vị và cũng thật bất ngờ, tháng 5.1977, cuốn sách này được tái bản, ông cũng không quên gọi tôi lại nhà để ông tặng sách. Chuyện này quả là tôi không dám nghĩ vì nó rất nhỏ, vậy mà sao ông lại nhớ và chu đáo đến vậy?

Năm 1978, khi tôi tốt nghiệp đại học, ông nội tôi, là chỗ anh em gần gũi, lại là thầy thuốc đông y nổi tiếng, nhiều vị trong Bộ Chính trị khóa III như Bí thư  thứ nhất BCH T.Ư Đảng Lê Duẩn, Thủ tướng Phạm Văn Đồng và cả ông Trường - Chinh, cũng do sự giới thiệu, bảo lãnh của ông mà hằng tuần ông tôi được T.Ư cho xe xuống Hải Phòng đón lên chữa bệnh. Vì thế, ông nội tôi đặt vấn đề nhờ ông giới thiệu chỗ làm việc cho tôi sao cho được gần nhà vì hoàn cảnh gia đình tôi lúc đó rất khó khăn, cha tôi lâm trọng bệnh đã nhiều năm.

Thật không ngờ, ông cho gọi tôi lại nhà. Những tưởng được ông giúp đỡ, nhưng hóa ra, ông gọi tôi vào là để động viên tôi. Ông tâm sự rất chân thành: "Ông nội cháu có nhờ ông một việc mà cũng là điều mà chưa bao giờ ông cháu nhờ ông việc gì cả. Vậy mà khó quá, cháu ạ! Giá như ông là thủ trưởng một bộ hoặc là cấp gì đó thấp hơn thì có thể giúp cháu được, đằng này ông lại phải đi nói với người khác. Ngay cả chú Bắc cháu (tức Đặng Việt Bắc, con trai út của ông Trường - Chinh), mấy năm trước, khi còn chiến tranh, chú ấy đang học ở bên Liên Xô, ông cũng cho gọi về để thi hành nghĩa vụ quân sự. Vậy đấy cháu ạ! Không lẽ mình đi vận động người khác đi xa mà cháu mình lại xin ở gần nhà sao? Cháu hiểu và thông cảm cho ông nhé!".

Tôi vừa bất ngờ hụt hẫng vì đang hý hửng về kết quả cuộc gặp này do đã được ông nội tôi báo trước, song cũng thấy ở ông vừa là người rất chu đáo với họ hàng nhưng cũng rất nguyên tắc, nguyên tắc để rồi làm mình phải suy nghĩ, ngượng ngùng với chính mình.

Năm 1983, còn nhớ khi đó tôi đã là một sĩ quan trung cấp trong quân đội, ông lại cho gọi tôi vào hỏi chuyện quân đội, hỏi về Luật Sĩ quan... Tôi có nói, năm ngoái (1982) ông có công bố một bài viết rất sắc sảo (đây là một vấn đề thuộc quan hệ ngoại giao với một nước láng giềng - NV), cháu đã đọc và thấy nhiều cán bộ trong quân đội đánh giá rất cao tính trí tuệ và lập luận chặt chẽ của bài viết. Ông cười rất hồn nhiên và nói: “Cũng như ông Văn Tiến Dũng của cháu thôi (ý nói Đại tướng Văn Tiến Dũng, Bộ trưởng Quốc phòng khi đó), ông Dũng là lão tướng trên lĩnh vực quân sự, còn ông là lão tướng ở lĩnh vực lý luận, tư tưởng. Đó là những kinh nghiệm đúc kết từ lý luận và cuộc sống được tích lũy lại, khi viết những vấn đề đó phải có phương pháp luận thật khoa học để hình thành nên”.

Điều rất đặc biệt là vào thời điểm đó, Chủ tịch nước Trường - Chinh chỉ mới ở tuổi 76, vậy mà ông tâm sự với tôi rằng: "Nói vậy thôi, tuổi của ông bây giờ cao rồi, viết lách không còn sung sức như một vài chục năm trước nữa. Bây giờ, làm bất cứ việc gì, nói bất cứ việc gì ông cũng luôn đặt ra cho mình mấy câu hỏi: Liệu mình viết và nói như vậy có gàn không? Thậm chí còn phải tự hỏi liệu mình có lẫn không?".

Chúng ta nên nhớ rằng, vào năm 86, khi con thuyền cách mạng đang gặp khó khăn bộn bề vì kinh tế đất nước lâm vào khủng hoảng và chưa tìm ra lối thoát thì tư duy xuất thần của nhà lý luận Trường - Chinh, với tư cách là Tổng bí thư của Đảng (thay Tổng bí thư Lê Duẩn qua đời) đã tỏa sáng đúng lúc. Ông cho rằng đổi mới lúc này mang ý nghĩa sống còn nhưng cần phải biết bắt đầu từ đổi mới tư duy, đặc biệt là tư duy kinh tế. Phải có một tầm chiến lược về mặt phương pháp luận kết hợp với tìm hiểu thực tiễn sâu sát thì mới có thể thoát khỏi bế tắc. Quả thật, ông đã trở thành cột trụ hết sức quan trọng của tư tưởng đổi mới mà ông khởi xướng. Và như vậy, xem ra tuyệt nhiên không hề có một chút gì gọi là "bệnh của người già" như ông đã từng cảnh giác với chính mình ngay từ 3-4 năm trước đó mà là một sự phát sáng đến xuất thần ở một nhà lý luận hàng đầu, nhà lãnh đạo cao nhất của Đảng ta lúc đó.

Hôm nay, sau hơn 20 năm đổi mới với đầy kỳ tích, chúng ta càng tôn trọng và nể phục ông, một nhà lãnh đạo cách mạng kiệt xuất của Đảng Cộng sản Việt Nam đã suốt đời vì dân, vì nước, sống đầy nhân hậu nhưng cũng hết sức nguyên tắc, khiến chúng ta phải học tập và làm theo đạo đức của một nhân cách lớn, chuẩn mực như ông.

Q.P

Nguồn: Tg: Quốc Phong
Người gửi: hanhthien.net



Tin Bài khác

Liên kết

Nét tổng quan về làng Hành ThiệnGửi bài viết, tài liệuFacebook làng Hành Thiện

Đăng ký nhận tin

Thiet ke web ha noi, thiet ke logo ha noi